.png "عصر ایران")
۱۵ بهمن ۱۴۰۴
به روز شده در: ۱۵ بهمن ۱۴۰۴ - ۱۵:۲۹
بهرام افشاری: از بی پولی خون میدادم تا زنده بمانم 
درس دوازدهم
"کانون" الگوی بومی مدرسه
راهی به رهایی از کلیشه های مدرسه
برای "محیط یادگیری بدونِ شوق و محیط اضطرابآور" نامهایی همچون زندان، قفس، اردوگاه و مانند این ها را باید برگزید نه مدرسه.
مرتضی نظری*
چرا زیر بام بزرگ یک وزارتخانه دو هوا وجود دارد؟ چرا دانش آموزان در مدرسه به کسالت دچار می شوند و در کتابخانه های کانون پرورش فکری با اشتیاق حاضر می شوند؟
چرا همزمان در نظام آموزش رسمی و مدرسه ای، با مسأله کاهش انگیزه و شوقِ یادگیری دانش آموزان مواجهایم ولی در بخش کمی غیررسمیترِ آن یعنی در کانون پرورش فکری، شاهد شوق و انگیزه همان بچه ها برای یاددهی و یادگیری هستیم؟
چرا همان کودکان و نوجوانانی که در کتابخانهها و مراکز کانون با شوق و هیاهو و علاقه در بیش از چهل برنامه و فعالیت ادبی، هنری، فرهنگی، علمی و مهارتی شرکت میکنند اما در مدرسه عموماً دچار کسالتاند و برای زنگ آخر و خروج [=فرار] از مدرسه لحظه شماری می کنند؟
پای تفاوت شگفتی در میان است:
چگونه میشود در یک اقلیم و زبان مشترک و اتفاقا با شرایط نابرابر مدرسه و کانون، اما دو نتیجه بسیار متفاوت مشاهده شود؟
به باور من که در بیست و دومین سال کار در دستگاه تعلیم و تربیت، اکنون پنج ماه است که کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان استان تهران را تجربه می کنم، پاسخ این پرسش به نوع رابطه مربی با بچهها بر میگردد: "رابطهای مؤثر و مبتنی بر ذائقه و ذوق مخاطبان و پرهیز از آموزش مستقیم " ؛ رابطه ای که محیط کتابخانههای کانون پرورش فکری را سرشار از میل به مشارکت و کاهش رقابت میسازد.
مشارکت در فعالیتهای انتخابی و دوست داشتنی، نه اجباری امری نادیدهگرفتهشده است که نظام رسمی آموزشی و مدارس ما از آن رنج می برد.
"آموزش و پرورش" به دلیل ظرایف پیچیده و جنبه انسانیاش چندان قاعدهپذیر نیست اما میتوان گفت برای "محیط یادگیری بدونِ شوق و محیط اضطرابآور" نامهایی همچون زندان، قفس، اردوگاه و مانند این ها را باید برگزید نه مدرسه.
پس از انتشار کتاب «مرگِ مدرسه؟» که گردآوری دیدگاهها و گفتارهای انتقادی در حوزه آموزش و پرورش بود، پرسش مشترکی برای خوانندگان و مخاطبان مطرح شدهاست:
بالاخره راه جایگزین چیست؟ و حالا با این نقدها بر نظام مدرسهای چه باید کرد؟
به عنوان یک پیشنهاد، تجربه و مشاهده در بیست و دومین سال کار در حوزه های مختلف آموزش و پرورش و نه از سر تبلیغ یا نگاهی سوگیرانه نسبت به محل کار اکنونم -کانون- و نه برای نتیجهگیری نهایی و نه با ادعای دستیابی به نسخه ای شفابخش، به این پرسشِ علاقمندان، فعالان و پژوهشگران، چنین پاسخ میدهم:
مطالعه میدانی و مقایسهای روی آنچه در کتابخانههای کانون پرورش فکری در جریان است - با همه ابعادش از جمله حقوق پایین و شرایط بیثبات مربیانش گرفته (حدود دو سوم پرسنل، قراردادی اند) - می تواند یک تجربه بومی موفق در کشور ما برای بهسازی مدرسه باشد.
برای نجات و نوسازی مدرسه در کنار ضرورت آگاهی از آنچه در نظامهای آموزشی موفق جهان میگذرد، توجه به ظرفیتهای بومی و ایرانی را همچنان یک گزینه پررنگ میدانم. 
امیدوارم از رهگذر این جریان تأملی و سنجشگرانه، راهی به رهایی از کلیشه های کشنده و ملال آور مدرسه و تغییر در وضعیت کنونی آن حاصل شود.
*مدیرکل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان استان تهران
لینک کوتاه: کپی لینک
کشف خودروی گمشده وکتور M12 پس از ۲۸ سال دوری از بازار (+عکس) اطلاعیه: صداهای امشب در تهران، صدای «جشن» امامزمانیها است برای نیمه شعبان اعلام آمادگی جیلی برای ورود به بازار خودروی آمریکا در نمایشگاه CES 2026 (+عکس) تصویب 600 درخواست سرمایهگذاری خارجی به ارزش 17 میلیارد دلار در 1404 نقشه ترامپ برای جلوگیری از شکست لو رفت آیا هند از توافق نفتی با آمریکا عقبنشینی میکند؟ آیتالله بیات زنجانی : جشن نگرفتن نیمهشعبان برای همدردی با مردم داغدار بیت کوین به پایینترین قیمت سال ۲۰۲۵ سقوط کرد پر کردن صورت با چربی اجساد؛ مد جدید دنیای مد! عکس روز ناسا از کهکشانی با ۳ حلقه ابلاغ ضوابط تعیین حقوق ورودی خودرو ایرانیان مقیم خارج با «شکارچی» جدید بلاروس آشنا شوید؛ سلاحی که پهپادها را در هوا متلاشی می کند (+عکس) رئیسجمهوری کلمبیا: مهرههای اصلی قاچاق موادمخدر در کلمبیا نیستند؛ بلکه ساکن دبی، مادرید و میامی هستند، فهرست نامشان را به ترامپ دادم مشوقهای صادرات غیرنفتی تا سقف بودجه پرداخت میشود آیا عدد ۷۲ روی ناو آبراهام لینکلن یک کد سری است؟