تاریخ:
ورود پیکر زندهیاد اکبر عبدی به تالار وحدت 
درس هفتاد
واژهخانۀ عصر ایران
"حاکمیت" ؛ عالیترین اقتدار در دولت
در نظامهای دموکراتیک، حاکمیت از آن پارلمان است. با این حال برخی از هواداران دموکراسیِ آرمانی گفتهاند که حاکمیت حقوقی و حاکمیت سیاسی دو چیزند. یعنی پارلمان دارای حاکمیت حقوقی است اما حاکمیت سیاسی از آن مردم است.
عصر ایران - حاکمیت (sovereignty) در نظریۀ حقوقی و سیاسی کلاسیک به معنای عالیترین اقتدار در دولت است که ممکن است در یک فرد (پادشاه مطلقه) و یا در مجمعی از افراد (مثلا پارلمان) تجلی یابد.
در نظریۀ کلاسیک شخص واجد حاکمیت برتر از قانون و خود منشأ قانون تلقی میشد. پارلمان نیز در دولت مدرن منشأ قانون است. پس حاکم کسی یا نهادی است که بالاتر از حکم او حکمی نباشد. قانون حکمِ شخص یا نهاد واجد حاکمیت است.
از این رو در نظامهای دموکراتیک، حاکمیت از آن پارلمان است. با این حال برخی از هواداران دموکراسیِ آرمانی گفتهاند که حاکمیت حقوقی و حاکمیت سیاسی دو چیزند. یعنی پارلمان دارای حاکمیت حقوقی است اما حاکمیت سیاسی که بر شیوۀ اِعمال حاکمیت حقوقی نظارت دارد، از آن مردم است. و این یعنی، حاکمیت در دست مردم است.
ساختمان رایشتاگ در برلین محل مجلس فدرال آلمان به گونه ای ساخته شده است که مردم از بالای گنبد شیشه ای، بتوانند نمایندگان را ببینند؛ یک معماری سمبلیک برای نشان دادن حاکمیت مردم.
چنین انتقادی برای جلوگیری از مطلقه شدن حاکمیت حقوقی مطرح شده است اما حاکمیت حقوقی پارلمان لزوما مطلقه نمیشود؛ چراکه در قوانین اساسی امروز با توجه به نهادهای مربوط به تفکیک و نظارت قوای حکومتی، به هیچ یک از قوای سهگانه حاکمیت حقوقی مطلق اعطا نشده است.
در واقع در نظام دموکراتیک، حاکمیت تقسیم شده است و در اصل، حاکمیت در قانون اساسی نهفته است.
مفهوم حاکمیت در حوزۀ حقوق بینالملل نیز به کار میرود و منظور از آن، آزادی سیاسی و حقوقی هر دولت از کنترل و مداخلۀ خارجی است.
به این معنا، دولت به عنوان شخصیت حقوقی واحد و یکپارچه، دارای حاکمیت است؛ فارغ از اینکه حاکمیت داخلی آن به موجب قانون اساسی و اصل تفکیک قوا، تقسیم شده باشد یا نه.
________________________
در "واژهخانۀ عصر ایران" ، کلمات و اصطلاحات سیاسی را به زبانی ساده و علمی توضیح می دهیم.
اگر می خواهید معنای واژه ای را توضیح دهیم، زیر همین مطلب برایمان بنویسید.
لینک کوتاه: کپی لینک
حمله روسیه به کشتی ترکیهای در نزدیکی منطقه اودسا عقبنشینی سنگین در بازار سکه؛ قیمت هر قطعه سکه میلیونی ارزان شد اسکندر مؤمنی از خروج بیش از ۷۵۰ هزار زائر اربعین از مرزها خبر داد روسیه ناوشکن اقیانوسپیمای ۹۵۰۰ تنی جدید برای نیروی دریایی میسازد پل ژاک شابان-دلماس؛ پل عظیمی که برای عبور کشتی ها به آسمان می رود (+عکس) پل هلیکس؛ شاهکار معماری سنگاپور با الهام از ساختار DNA (+عکس) لوئیس باراگان ؛ معماری که نام مکزیک را در جهان ماندگار کرد (+تصاویر) وقتی با یک پیانوی خراب شاهکار «شرلوک هلمز» خلق شد آزادی گروگان و دستگیری آدمربا در غرب مازندران 10 بازیکن برتر جام جهانی ۲۰۲۶ تأئید رسمی بازگشت «پلنگ سیاه» ؛ ساخت فیلم سوم قطعی شد پاسخ شستا به علی خضریان؛ نماینده مجلس: عملکرد شستا در ۱۴۰۴ مایه افتخار است فنس الکتریکی چیست و چگونه مانع ورود سارقان به منزل شما می شود؟ وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی: صفویه ایران را یکپارچه و عناصر هویتی ایرانی را احیا کرد «سکه طلا» شرط انجام زایمان/روایت تلخ زنان باردار از پرداخت زیرمیزی